آنچه در هرمز رخ میدهد، در هرمز باقی نمیماند
بسیاری از رهبران صنعت کشتیرانی که این هفته راهی سنگاپور میشوند، احتمالاً با سخنان خوشبینانه رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ سوار هواپیما شدهاند.
کد خبر: ۱۰۶۷۳۴
گروه بینالملل مانا- مهسا رسولی: او روز جمعه گفت تنگه هرمز «کاملاً باز و آماده فعالیت» است؛ سخنی که بازتاب اظهارات وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی بود که او نیز این گذرگاه را «کاملاً باز» توصیف کرده بود.
اما تا زمانی که آنها به مقصد رسیدند، تیراندازیها آغاز شده بود، موج خروج نفتکشها — که هرگز بهطور کامل رخ نداد — با دهها تغییر مسیر ناگهانی پایان یافت و ترامپ بار دیگر تهدید کرد اگر تهران به توافق نرسد، زیرساختهای غیرنظامی را هدف قرار خواهد داد.
اینکه تنگه واقعاً تا چه حد باز است و چه مدت چنین باقی میماند، بیتردید موضوع اصلی بحث در هفته دریایی سنگاپور خواهد بود. اما تنها هرمز نیست که اکنون موجب نگرانی شده است.
یک هفته گفتوگو در تنگه مالاکا — مسیر اصلی زنجیرههای تأمین تولید و انرژی آسیا — یادآوری بهموقعی است که آنچه در هرمز رخ میدهد، لزوماً به همانجا محدود نمیشود.
نخستوزیر سنگاپور، لاورنس وونگ، به دولتها هشدار داد که اجازه دادن به هر طرفی برای «سلاحسازی غیرقانونی» در یک آبراه بینالمللی، سابقهای خطرناک ایجاد میکند و ممکن است سایر گلوگاههای دریایی نیز هدف قرار گیرند.
این دولتها که همچنان در حال بحث درباره شکل مأموریت دفاعی چندملیتی برای هرمز پس از بحران هستند، همانند وونگ بهخوبی میدانند که تنگه مالاکا بیش از پنج برابر طولانیتر از تنگه هرمز است و ظرفیت زیادی برای ایجاد اختلال دارد.
ترامپ در ژانویه گفته بود: «آینده با توانایی حفاظت از تجارت، قلمرو و منابعی که برای امنیت ملی حیاتی هستند، تعیین خواهد شد.»
اکنون سایر نقاط جهان نیز بهتدریج متوجه این موضوع شدهاند و با نگرانی به تغییرات راهبردی در اتحادها و توان نیروهای دریایی مینگرند که برای باز نگه داشتن سایر گلوگاههای مهم دریایی جهان لازم خواهد بود.
وونگ با اشاره به اینکه حق عبور ترانزیتی در کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل تضمین شده است، به رهبران یادآوری کرد که حفظ حقوق و آزادیهای ناوبری و باز، امن و در دسترس نگه داشتن مسیرهای حیاتی دریایی، به نفع جمعی جامعه بینالمللی است.
این پیام قطعاً برای صنعت کشتیرانی در این هفته خوشایند خواهد بود. اما در حالی که آنها در حاشیه منتظرند تا مشخص شود تنگه هرمز باز است یا بسته، این پرسش مطرح میشود که واقعاً چه میزان اختیار و تأثیرگذاری در این شرایط دارند.
درک این نکته که تجارت دریایی به ابزاری سیاسی تبدیل شده و نظم جدید جهانی مبتنی بر حمایتگرایی و خودکفایی چشمانداز مثبتی برای آزادی دریاها ندارد، یک موضوع است؛ اما توانایی انجام اقدام مؤثر در برابر آن موضوعی دیگر است.
