کنترل «طلایی» ایران بر تنگه هرمز
هشدار رئیسجمهور سابق روسیه، دیمیتری مدودف، باعث روشنتر شدن نگرانیهای کشورهای خلیج فارس شده است که بازگشایی تنگه هرمز ممکن است تنها دستاورد مذاکرات ایران و آمریکا باشد و این امر ممکن است از فراتر رفتن مذاکرات از حد کنترل هرمز و سایر مسائل امنیتی منطقهای که کشورهای خلیج فارس آنها را حیاتی میدانند، جلوگیری کند.
کد خبر: ۱۰۶۷۷۵
گروه بین الملل مانا- مهسا رسولی: مقامات و تحلیلگران انتظار دارند که مذاکرات، به جای مسائل مربوط به موشکهای ایران یا نیروهای نیابتی در سایر کشور، بیشتر بر محدودیتهای غنیسازی اورانیوم و نحوه برخورد با اهرم ایران بر تنگه هرمز تمرکز داشته باشد. تنگه هرمز که از آن به عنوان مهمترین مسیر کشتیرانی نفت در جهان یاد میشود، نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهانی دارد.
رویکرد جدید و نگرانیها در خلیج فارس
مقامات خلیج فارس هشدار میدهند که این رویکرد ممکن است به تثبیت دستاوردهای ایران در حوزه انرژی خاورمیانه منجر شود و مدیریت آن را به جای کاهش آن تقویت کند، بهطوریکه ثبات اقتصادی جهانی اولویت پیدا میکند و کشورهای آسیبپذیر از نظر انرژی و امنیت، از فرآیند تصمیمگیری رسمی کنار گذاشته میشوند.
یک منبع نزدیک به مقامات خلیج فارس گفت: «در پایان، هرمز خط قرمز خواهد بود. این موضوع قبل از این موضوع نبود، اما حالا شده است. اهداف تغییر کردهاند.»
مقامات دولتی کشورهای خلیج فارس به درخواستها برای اظهار نظر در مورد مسائل مطرحشده در این مقاله بلافاصله پاسخی ندادند.
تهدیدات ایران و استفاده از هرمز به عنوان اهرم
تهدیدات ایران برای مختل کردن کشتیرانی در خلیج فارس، تابوهای طولانیمدت پیرامون تنگه هرمز را شکسته است و برای نخستین بار، استفاده از این تنگه بهعنوان اهرم در مذاکرات مطرح میشود. دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، بهصراحت این موضوع را بیان کرد: «چگونه آتشبس بین واشنگتن و تهران پیش خواهد رفت، هنوز مشخص نیست. اما یک چیز قطعی است – ایران سلاح هستهای خود را آزمایش کرده است. نام این سلاح تنگه هرمز است که پتانسیل آن نامحدود می باشد.»
این اظهار نظر هرمز را بهعنوان یک اهرم برای ایران معرفی کرد که به این کشور امکان میدهد هزینهها را افزایش داده و قوانین را بدون عبور از آستانه هستهای تعیین کند.
هرمز «دارایی طلایی» ایران
مقامات امنیتی ایران نیز بهطور خصوصی به همین نظر اشاره میکنند و تنگه هرمز را نه بهعنوان یک گزینه اضطراری، بلکه بهعنوان یک ابزار آمادهشده برای بازدارندگی توصیف میکنند.
یک منبع ارشد امنیتی ایران گفت: «ایران برای سالها برای سناریوی بسته شدن تنگه هرمز برنامهریزی کرده است و هر مرحله از آن را پیشبینی کرده است. امروز، تنگه هرمز یکی از مؤثرترین ابزارهای ایران است – یک نوع اهرم جغرافیایی که بهعنوان یک بازدارنده قدرتمند عمل میکند.»
این منبع تنگه هرمز را بهعنوان «یک دارایی طلایی و بیقیمت» توصیف کرد که ریشه در جغرافیای ایران دارد و هیچ کشوری قادر به گرفتن آن از ایران نیست، زیرا این تنگه مستقیماً از موقعیت ایران سرچشمه میگیرد.
یک منبع دیگر نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت که تابوهایی که در گذشته در مورد استفاده از تنگه هرمز وجود داشت، اکنون شکسته شده است.
وی افزود که تنگه هرمز اکنون بهعنوان شمشیری «کشیده شده از غلاف» است که آمریکا و کشورهای منطقه نمیتوانند آن را نادیده بگیرند و این به منطقه اهرم فشاری در برابر قدرتهای خارجی میدهد.
نگرانی کشورهای خلیج فارس از مذاکرات
آنچه کشورهای خلیج فارس را بیش از همه نگران میکند، این است که با وجود حملات مکرر موشکی، پهپادی و نیابتی ایران به منطقه، مذاکرات بهطور فزایندهای تقریباً بهطور انحصاری حول محور تنگه هرمز و تأثیرات اقتصادی جهانی آن میچرخد و مسائل امنیتی خلیج فارس را به حاشیه میبرد.
در اصل، اختلاف بر سر تنگه هرمز بیشتر به این برمیگردد که چه کسی قوانین عبور را تعیین میکند تا این که چه کسی کنترل تنگه را در دست دارد. این موضوع نشاندهنده تغییر کلی در نظمهای بینالمللی ثابت بهسمت ترتیبات مبتنی بر قدرت است.
پیشنهادات برای حل و فصل
ابتیسام الکتبی، رئیس مرکز سیاست امارات، گفت که آنچه در حال شکلگیری است «یک توافق تاریخی» نیست، بلکه «مهندسی عمدی یک تعارض پایدار» است.
وی افزود: «چه کسی از موشکها و نیروهای نیابتی رنج میبرد؟ اسرائیل و بهویژه کشورهای خلیج فارس. آنچه برای ما خوب خواهد بود، پرداختن به مسائل موشکها، نیروهای نیابتی و هرمز است و به نظر میرسد که آنها به موشکها و نیروهای نیابتی اهمیتی نمیدهند.»
رویکرد جدید و نگرانیها در خلیج فارس
مقامات خلیج فارس هشدار میدهند که این رویکرد ممکن است به تثبیت دستاوردهای ایران در حوزه انرژی خاورمیانه منجر شود و مدیریت آن را به جای کاهش آن تقویت کند، بهطوریکه ثبات اقتصادی جهانی اولویت پیدا میکند و کشورهای آسیبپذیر از نظر انرژی و امنیت، از فرآیند تصمیمگیری رسمی کنار گذاشته میشوند.
یک منبع نزدیک به مقامات خلیج فارس گفت: «در پایان، هرمز خط قرمز خواهد بود. این موضوع قبل از این موضوع نبود، اما حالا شده است. اهداف تغییر کردهاند.»
مقامات دولتی کشورهای خلیج فارس به درخواستها برای اظهار نظر در مورد مسائل مطرحشده در این مقاله بلافاصله پاسخی ندادند.
تهدیدات ایران و استفاده از هرمز به عنوان اهرم
تهدیدات ایران برای مختل کردن کشتیرانی در خلیج فارس، تابوهای طولانیمدت پیرامون تنگه هرمز را شکسته است و برای نخستین بار، استفاده از این تنگه بهعنوان اهرم در مذاکرات مطرح میشود. دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، بهصراحت این موضوع را بیان کرد: «چگونه آتشبس بین واشنگتن و تهران پیش خواهد رفت، هنوز مشخص نیست. اما یک چیز قطعی است – ایران سلاح هستهای خود را آزمایش کرده است. نام این سلاح تنگه هرمز است که پتانسیل آن نامحدود می باشد.»
این اظهار نظر هرمز را بهعنوان یک اهرم برای ایران معرفی کرد که به این کشور امکان میدهد هزینهها را افزایش داده و قوانین را بدون عبور از آستانه هستهای تعیین کند.
هرمز «دارایی طلایی» ایران
مقامات امنیتی ایران نیز بهطور خصوصی به همین نظر اشاره میکنند و تنگه هرمز را نه بهعنوان یک گزینه اضطراری، بلکه بهعنوان یک ابزار آمادهشده برای بازدارندگی توصیف میکنند.
یک منبع ارشد امنیتی ایران گفت: «ایران برای سالها برای سناریوی بسته شدن تنگه هرمز برنامهریزی کرده است و هر مرحله از آن را پیشبینی کرده است. امروز، تنگه هرمز یکی از مؤثرترین ابزارهای ایران است – یک نوع اهرم جغرافیایی که بهعنوان یک بازدارنده قدرتمند عمل میکند.»
این منبع تنگه هرمز را بهعنوان «یک دارایی طلایی و بیقیمت» توصیف کرد که ریشه در جغرافیای ایران دارد و هیچ کشوری قادر به گرفتن آن از ایران نیست، زیرا این تنگه مستقیماً از موقعیت ایران سرچشمه میگیرد.
یک منبع دیگر نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت که تابوهایی که در گذشته در مورد استفاده از تنگه هرمز وجود داشت، اکنون شکسته شده است.
وی افزود که تنگه هرمز اکنون بهعنوان شمشیری «کشیده شده از غلاف» است که آمریکا و کشورهای منطقه نمیتوانند آن را نادیده بگیرند و این به منطقه اهرم فشاری در برابر قدرتهای خارجی میدهد.
نگرانی کشورهای خلیج فارس از مذاکرات
آنچه کشورهای خلیج فارس را بیش از همه نگران میکند، این است که با وجود حملات مکرر موشکی، پهپادی و نیابتی ایران به منطقه، مذاکرات بهطور فزایندهای تقریباً بهطور انحصاری حول محور تنگه هرمز و تأثیرات اقتصادی جهانی آن میچرخد و مسائل امنیتی خلیج فارس را به حاشیه میبرد.
در اصل، اختلاف بر سر تنگه هرمز بیشتر به این برمیگردد که چه کسی قوانین عبور را تعیین میکند تا این که چه کسی کنترل تنگه را در دست دارد. این موضوع نشاندهنده تغییر کلی در نظمهای بینالمللی ثابت بهسمت ترتیبات مبتنی بر قدرت است.
پیشنهادات برای حل و فصل
ابتیسام الکتبی، رئیس مرکز سیاست امارات، گفت که آنچه در حال شکلگیری است «یک توافق تاریخی» نیست، بلکه «مهندسی عمدی یک تعارض پایدار» است.
وی افزود: «چه کسی از موشکها و نیروهای نیابتی رنج میبرد؟ اسرائیل و بهویژه کشورهای خلیج فارس. آنچه برای ما خوب خواهد بود، پرداختن به مسائل موشکها، نیروهای نیابتی و هرمز است و به نظر میرسد که آنها به موشکها و نیروهای نیابتی اهمیتی نمیدهند.»
