MSC در اوج؛ ثبت رکوردی تاریخی در بازار جهانی
مهمترین خبر این گزارش، ثبت رکورد تاریخی توسط شرکت Mediterranean Shipping Company (MSC) است. این شرکت اکنون با در اختیار داشتن ۲۱.۵ درصد ظرفیت عملیاتی ناوگان کانتینری جهان، بیشترین سهم بازار تاریخ صنعت کشتیرانی کانتینری را به خود اختصاص داده است.
این رقم از رکورد پیشین شرکت مرسک که در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۹.۳ درصد بود نیز فراتر رفته و نشان میدهد استراتژی توسعه ناوگان MSC طی سالهای اخیر نتایج قابل توجهی به همراه داشته است. در واقع این شرکت از سال ۲۰۱۰ تاکنون سهم بازار خود را تقریباً دو برابر کرده و اکنون فاصله محسوسی با سایر رقبا ایجاد کرده است.
در مقابل، شرکت دانمارکی Maersk مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. این شرکت با محدود کردن ظرفیت ناوگان خود در محدوده ۴.۱ تا ۴.۳ میلیون TEU و تمرکز بر نوسازی سبز ناوگان و توسعه خدمات لجستیکی، اکنون تنها ۱۳.۷ درصد از بازار جهانی را در اختیار دارد که پایینترین سهم این شرکت طی دو دهه گذشته محسوب میشود.
تمرکز بازار در دست ۱۰ شرکت بزرگ
گزارش Alphaliner نشان میدهد روند تمرکز بازار همچنان ادامه دارد. اکنون ده شرکت بزرگ کشتیرانی جهان حدود ۸۴.۷ درصد ظرفیت حمل کانتینری دنیا را در اختیار دارند؛ رقمی که تنها اندکی کمتر از رکورد تاریخی دوران همهگیری کرونا است.
طی پنج ماه نخست سال، نزدیک به ۵۰۰ هزار TEU ظرفیت جدید از محل تحویل کشتیهای نوساز وارد ناوگان این شرکتها شده است. بخش عمده این رشد متعلق به MSC، CMA CGM و ONE بوده است.
در مقابل، برخی شرکتهای کوچکتر با کاهش سهم بازار مواجه شدهاند. شرکت SeaLead پس از تحریمهای آمریکا به دلیل ارتباط ادعایی با ایران، تقریباً از فهرست شرکتهای بزرگ جهان خارج شده و سهم آن به کمتر از ۰.۱ درصد رسیده است.
احتمال آغاز موج جدید تعرفههای آمریکا
یکی دیگر از مهمترین تحولات، پیشنهاد جدید دفتر نماینده تجاری آمریکا (USTR) برای اعمال تعرفه بر واردات بیش از ۶۰ کشور است.
بر اساس این پیشنهاد، کشورهایی که در مقابله با کالاهای تولیدشده با نیروی کار اجباری عملکرد مناسبی نداشته باشند، مشمول تعرفههای ۱۰ تا ۱۲.۵ درصدی خواهند شد. چین، هند و ژاپن از جمله کشورهایی هستند که احتمالاً در فهرست تعرفههای بالاتر قرار میگیرند.
اگر این طرح تصویب شود، صنعت حملونقل کانتینری بار دیگر با موجی از بیثباتی در تجارت جهانی روبهرو خواهد شد. هرچند هنوز دوره دریافت نظرات عمومی و بررسیهای حقوقی ادامه دارد، اما فعالان بازار از هماکنون آثار احتمالی آن را بر زنجیره تأمین جهانی ارزیابی میکنند.
رونق بازار اجاره کشتیهای کانتینری
بازار اجاره کشتی نیز همچنان شرایط مطلوبی را تجربه میکند. کمبود کشتی در بسیاری از کلاسهای ظرفیتی باعث شده نرخ اجاره در سطح بالایی باقی بماند.
اگرچه حجم قراردادهای جدید طی هفتههای اخیر کاهش یافته، اما دلیل اصلی آن نبود کشتی آماده اجاره است، نه کاهش تقاضا.
بیشترین فعالیت بازار همچنان در کشتیهای کوچکتر از دو هزار TEU مشاهده میشود؛ در حالی که کشتیهای بزرگتر به دلیل کمبود عرضه، کمتر وارد معاملات جدید میشوند.
افزایش نرخ حمل دریایی
همزمان نرخ حمل کانتینری نیز روند صعودی خود را ادامه داده است. شاخص SCFI طی شش هفته متوالی افزایش یافته و به بالاترین سطح خود از سپتامبر ۲۰۲۴ رسیده است.
کارشناسان آغاز زودهنگام فصل اوج حملونقل، ادامه بحرانهای ژئوپلیتیکی، تنشهای خاورمیانه و نگرانی از سیاستهای تجاری آمریکا را مهمترین دلایل این افزایش میدانند.
تهدیدهای دوباره علیه کشتیرانی در دریای سرخ نیز موجب شده بسیاری از کشتیها مسیرهای طولانیتری را انتخاب کنند؛ موضوعی که ضمن افزایش تقاضای مؤثر برای ظرفیت حمل، به رشد کرایهها نیز کمک کرده است.
توسعه گسترده شبکه خطوط کشتیرانی
در بخش خدمات، تقریباً تمام خطوط بزرگ جهان اقدام به اصلاح شبکههای خود کردهاند.
MSC سرویس جدیدی میان جنوب چین و کالیفرنیا راهاندازی کرده و همزمان شبکه نیوزیلند و آفریقای جنوبی خود را بازآرایی کرده است.
Maersk نیز سرویسهای جدیدی میان آسیا و آمریکای جنوبی، عمان، سریلانکا، مصر و ترکیه ایجاد کرده است.
CMA CGM، Ocean Alliance، X-Press Feeders و سایر شرکتهای بزرگ نیز با ادغام یا توسعه خطوط موجود تلاش کردهاند شبکههای حمل خود را با شرایط جدید تجارت جهانی هماهنگ کنند.
تحویل کشتیهای نسل جدید
در بخش ناوگان، روند ورود کشتیهای بزرگ و کممصرف ادامه دارد.
شرکت ONE دهمین کشتی ۱۳ هزار و ۹۳۲ TEU خود را تحویل گرفته و MSC نیز دومین کشتی ۱۰ هزار و ۳۰۰ TEU دوگانهسوز LNG را وارد ناوگان خود کرده است.
استفاده گسترده از سوخت LNG و طراحیهای جدید نشان میدهد صنعت کشتیرانی به سمت کاهش انتشار کربن و افزایش بهرهوری انرژی حرکت میکند.
جمعبندی
مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد صنعت حملونقل دریایی در حال ورود به مرحلهای جدید از رقابت جهانی است. از یک سو، شرکتهایی مانند MSC با توسعه سریع ناوگان، سهم بازار خود را به بالاترین سطح تاریخی رساندهاند و از سوی دیگر، بازیگرانی مانند مرسک راهبردی متفاوت مبتنی بر پایداری و خدمات لجستیکی را دنبال میکنند.
در همین حال، افزایش نرخ حمل، توسعه سرویسهای جدید، ورود کشتیهای نسل جدید و احتمال اعمال سیاستهای تجاری تازه از سوی آمریکا، همگی نشان میدهد نیمه دوم سال ۲۰۲۶ برای بازار جهانی کشتیرانی دورهای تعیینکننده خواهد بود؛ دورهای که میتواند مسیر تجارت دریایی جهان را برای سالهای آینده ترسیم کند.