بحران هرمز بازار کشتیرانی را وارد نیمه دوم پرریسک ۲۰۲۶ کرد
ادامه بحران تنگه هرمز، کاهش شدید تردد کشتیها و تردید درباره بازگشت پایدار امنیت به این مسیر، چشمانداز بازار کشتیرانی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. تحلیلهای لویدزلیست نشان میدهد در حالی که اختلال در عرضه و مسیرهای تجاری به بازار نفتکشها رونق کمسابقهای داده، تداوم بحران میتواند همزمان حجم تجارت و ظرفیت عملیاتی ناوگان را تحت فشار قرار دهد.
کد خبر: ۱۰۸۵۷۸
به گزارش گروه بینالملل مانا به نقل از لویدزلیست، بحران طولانیمدت تنگه هرمز اکنون به یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده بازار جهانی کشتیرانی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
لویدزلیست در تحلیلهای اخیر خود هشدار داده است که سناریوی تداوم بحران هرمز تا سال ۲۰۲۷ دیگر یک فرض دور از ذهن نیست. در شرایط فعلی، بازگشت سریع بازار به وضعیت پیش از بحران، در مقایسه با تداوم وضعیت موجود یا حتی تشدید اختلالات، سناریوی کماحتمالتری به نظر میرسد.
رونق کمسابقه بازار نفتکشها
یکی از مهمترین پیامدهای بحران، جهش بازار نفتکشها بوده است. کاهش ظرفیت مؤثر ناوگان، افزایش مسافت سفرها، ریسکهای امنیتی و افزایش تقاضا برای کشتیهایی که حاضر به فعالیت در مسیرهای پرریسک هستند، نرخهای حمل را به سطوح بسیار بالا رسانده است.
لویدزلیست در گزارشی تحلیلی اعلام کرده بازار نفتکشهای حمل نفت خام همچنان در یک روند صعودی تاریخی قرار دارد؛ هرچند این پرسش مطرح است که افزایش درآمد ناشی از اختلالات تا چه زمانی میتواند کاهش حجم واقعی تجارت را جبران کند.
به بیان دیگر، بحران هرمز برای مالکان نفتکش یک وضعیت دوگانه ایجاد کرده است: هرچه ریسک و اختلال بیشتر میشود، نرخ کرایه و درآمد برخی کشتیها افزایش مییابد، اما در عین حال حجم کل محمولههای قابل حمل و بهرهوری ناوگان کاهش پیدا میکند.
تردد هرمز همچنان بسیار پایین است
دادههای کشتیرانی منتشرشده در ۱۸ اوت نشان میدهد تنها ۶ کشتی حامل کالا در روز دوشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رقمی که پایینتر از میانگین ۱۰ روزه ۱۱ کشتی است.
نکته مهمتر اینکه در این آمار هیچ VLCC یا نفتکش LNG ثبت نشده است؛ موضوعی که نشان میدهد بازگشت تردد کشتیهای بزرگ انرژی به هرمز هنوز اتفاق نیفتاده است.
در بابالمندب نیز تنها ۱۹ کشتی حامل کالا از این مسیر عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه ۲۶ کشتی بوده است.
تغییر رفتار شرکتهای بزرگ کشتیرانی
ادامه ناامنی باعث شده شرکتهای کشتیرانی به جای انتظار برای بازگشت شرایط عادی، استراتژیهای جدیدی را در پیش بگیرند.
نمونه مهم آن تصمیم COSCO Shipping Energy Transportation و China Merchants Energy Shipping برای دور نگه داشتن نفتکشهای خود از هرمز و بابالمندب است. این شرکتها بخشی از عملیات انتقال نفت را به خارج از خلیج فارس، بهویژه اطراف فجیره و عمان، منتقل کردهاند.
افزایش عملیات کشتی به کشتی (STS) در این مناطق نشان میدهد بازار در حال ایجاد مسیرهای جایگزین برای کاهش وابستگی به گلوگاههای پرریسک است.
تهدید برای تجارت کانتینری
بحران هرمز تنها بازار نفتکشها را تحت تأثیر قرار نداده است. بر اساس دادههای لویدزلیست، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۸ تا ۲ میلیون TEU از حجم تجارت کانتینری جهانی به دلیل اختلالات خلیج فارس تحت تأثیر قرار گرفته است.
در همین دوره، واردات منطقهای حدود ۲۱ درصد و صادرات حدود ۳۱ درصد کاهش داشته است. با این حال، تجارت کانتینری جهانی در مجموع همچنان رشد خود را حفظ کرده که نشاندهنده انعطافپذیری نسبی تقاضای جهانی خارج از مسیرهای اصلی شرق–غرب است.
نفت بالای ۹۰ دلار؛ فشار جدید بر زنجیره تأمین
تأثیر بحران از بازار کشتیرانی به بازار انرژی نیز منتقل شده است. در ۱۸ اوت، نفت برنت برای سومین جلسه متوالی افزایش یافت و به حدود ۹۰.۹۴ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالی که نفت WTI به حدود ۸۵.۰۳ دلار رسید.
افزایش قیمت نفت در صورت تداوم بحران میتواند هزینه سوخت کشتیها، هزینه حمل کالا و در نهایت هزینه زنجیره تأمین جهانی را افزایش دهد.
چشمانداز ۲۰۲۷
مهمترین نکته تحلیل لویدزلیست این است که صنعت کشتیرانی دیگر نمیتواند صرفاً روی بازگشت سریع وضعیت هرمز به شرایط قبل از بحران حساب کند.
اگر اختلال ادامه پیدا کند، احتمالاً شاهد ترکیبی از نرخهای بالای نفتکشها، افزایش حق بیمه جنگی، استفاده بیشتر از STS، تغییر مسیر کشتیها، کاهش بهرهوری ناوگان و افزایش هزینه تجارت جهانی خواهیم بود. از سوی دیگر، هرگونه توافق سیاسی و بازگشت پایدار امنیت به هرمز میتواند بخشی از این «پرمیوم بحران» را به سرعت از بازار حذف کند.
بحران هرمز در حال تغییر یک اصل مهم در صنعت کشتیرانی است
لویدزلیست در تحلیلهای اخیر خود هشدار داده است که سناریوی تداوم بحران هرمز تا سال ۲۰۲۷ دیگر یک فرض دور از ذهن نیست. در شرایط فعلی، بازگشت سریع بازار به وضعیت پیش از بحران، در مقایسه با تداوم وضعیت موجود یا حتی تشدید اختلالات، سناریوی کماحتمالتری به نظر میرسد.
رونق کمسابقه بازار نفتکشها
یکی از مهمترین پیامدهای بحران، جهش بازار نفتکشها بوده است. کاهش ظرفیت مؤثر ناوگان، افزایش مسافت سفرها، ریسکهای امنیتی و افزایش تقاضا برای کشتیهایی که حاضر به فعالیت در مسیرهای پرریسک هستند، نرخهای حمل را به سطوح بسیار بالا رسانده است.
لویدزلیست در گزارشی تحلیلی اعلام کرده بازار نفتکشهای حمل نفت خام همچنان در یک روند صعودی تاریخی قرار دارد؛ هرچند این پرسش مطرح است که افزایش درآمد ناشی از اختلالات تا چه زمانی میتواند کاهش حجم واقعی تجارت را جبران کند.
به بیان دیگر، بحران هرمز برای مالکان نفتکش یک وضعیت دوگانه ایجاد کرده است: هرچه ریسک و اختلال بیشتر میشود، نرخ کرایه و درآمد برخی کشتیها افزایش مییابد، اما در عین حال حجم کل محمولههای قابل حمل و بهرهوری ناوگان کاهش پیدا میکند.
تردد هرمز همچنان بسیار پایین است
دادههای کشتیرانی منتشرشده در ۱۸ اوت نشان میدهد تنها ۶ کشتی حامل کالا در روز دوشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رقمی که پایینتر از میانگین ۱۰ روزه ۱۱ کشتی است.
نکته مهمتر اینکه در این آمار هیچ VLCC یا نفتکش LNG ثبت نشده است؛ موضوعی که نشان میدهد بازگشت تردد کشتیهای بزرگ انرژی به هرمز هنوز اتفاق نیفتاده است.
در بابالمندب نیز تنها ۱۹ کشتی حامل کالا از این مسیر عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه ۲۶ کشتی بوده است.
تغییر رفتار شرکتهای بزرگ کشتیرانی
ادامه ناامنی باعث شده شرکتهای کشتیرانی به جای انتظار برای بازگشت شرایط عادی، استراتژیهای جدیدی را در پیش بگیرند.
نمونه مهم آن تصمیم COSCO Shipping Energy Transportation و China Merchants Energy Shipping برای دور نگه داشتن نفتکشهای خود از هرمز و بابالمندب است. این شرکتها بخشی از عملیات انتقال نفت را به خارج از خلیج فارس، بهویژه اطراف فجیره و عمان، منتقل کردهاند.
افزایش عملیات کشتی به کشتی (STS) در این مناطق نشان میدهد بازار در حال ایجاد مسیرهای جایگزین برای کاهش وابستگی به گلوگاههای پرریسک است.
تهدید برای تجارت کانتینری
بحران هرمز تنها بازار نفتکشها را تحت تأثیر قرار نداده است. بر اساس دادههای لویدزلیست، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۸ تا ۲ میلیون TEU از حجم تجارت کانتینری جهانی به دلیل اختلالات خلیج فارس تحت تأثیر قرار گرفته است.
در همین دوره، واردات منطقهای حدود ۲۱ درصد و صادرات حدود ۳۱ درصد کاهش داشته است. با این حال، تجارت کانتینری جهانی در مجموع همچنان رشد خود را حفظ کرده که نشاندهنده انعطافپذیری نسبی تقاضای جهانی خارج از مسیرهای اصلی شرق–غرب است.
نفت بالای ۹۰ دلار؛ فشار جدید بر زنجیره تأمین
تأثیر بحران از بازار کشتیرانی به بازار انرژی نیز منتقل شده است. در ۱۸ اوت، نفت برنت برای سومین جلسه متوالی افزایش یافت و به حدود ۹۰.۹۴ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالی که نفت WTI به حدود ۸۵.۰۳ دلار رسید.
افزایش قیمت نفت در صورت تداوم بحران میتواند هزینه سوخت کشتیها، هزینه حمل کالا و در نهایت هزینه زنجیره تأمین جهانی را افزایش دهد.
چشمانداز ۲۰۲۷
مهمترین نکته تحلیل لویدزلیست این است که صنعت کشتیرانی دیگر نمیتواند صرفاً روی بازگشت سریع وضعیت هرمز به شرایط قبل از بحران حساب کند.
اگر اختلال ادامه پیدا کند، احتمالاً شاهد ترکیبی از نرخهای بالای نفتکشها، افزایش حق بیمه جنگی، استفاده بیشتر از STS، تغییر مسیر کشتیها، کاهش بهرهوری ناوگان و افزایش هزینه تجارت جهانی خواهیم بود. از سوی دیگر، هرگونه توافق سیاسی و بازگشت پایدار امنیت به هرمز میتواند بخشی از این «پرمیوم بحران» را به سرعت از بازار حذف کند.
بحران هرمز در حال تغییر یک اصل مهم در صنعت کشتیرانی است
امنیت مسیر دیگر یک فرض بدیهی نیست، بلکه به یک متغیر مستقیم در قیمتگذاری کشتی، بیمه، سوخت و قراردادهای حمل تبدیل شده است. اگر بحران تا ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند، آثار آن میتواند بسیار فراتر از خلیج فارس و بازار نفتکشها، به کل زنجیره تجارت دریایی جهان سرایت کند.
