بازار جهانی گازوئیل زیر فشار؛
اختلال پالایشگاههای روسیه و تنشهای خاورمیانه همزمان شدهاند
بازار جهانی فرآوردههای نفتی با همزمانی دو اختلال بزرگ روبهروست؛ تشدید تنش میان آمریکا و ایران و محدود شدن عبور از تنگه هرمز، دسترسی پالایشگاهها به نفت خام را تحت فشار قرار داده و همزمان حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاهها و زیرساختهای صادراتی روسیه، عرضه یکی از مهمترین صادرکنندگان فرآوردههای نفتی جهان را مختل کرده است.
کد خبر: ۱۰۸۵۸۳
به گزارش گروه بین الملل مانا، مهسا رسولی: در نتیجه این اتفاقات، فعالیت پالایشگاههای جهان در نیمه نخست ۲۰۲۶ همچنان پایینتر از سطوح سه سال گذشته قرار داشت و این روند پس از فوریه، همزمان با تشدید تنشهای خاورمیانه، سرعت بیشتری گرفت.
روسیه بیشترین آسیب را متحمل شده است. حملات مکرر به پالایشگاهها باعث شد تولید پالایشگاهی این کشور در ژوئن به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و عرضه فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل، بهشدت محدود شود.
کمبود سوخت دیگر قابل چشمپوشی نیست
حملات اخیر زیرساختهای راهبردی صادرات روسیه را نیز هدف قرار دادهاند؛ از جمله بنادر توآپسه و اوست-لوگا در دریای سیاه و بالتیک و مراکز مهم پالایشی مانند پِرم، مسکو، سیزران و کیریشی که به شبکه صادرات گازوئیل متصل هستند.
شدت اختلال در ظرفیت پالایشی روسیه به حدی رسیده که محدودیت صادرات بنزین تا پایان سال ۲۰۲۶ و صادرات سوخت جت تا نوامبر تمدید شده است.
مهمتر از آن، مسکو اکنون صادرات گازوئیل را نیز تا پایان سال ۲۰۲۶ ممنوع کرده است؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی جدی درباره تأمین نیاز داخلی است.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر مشخص میشود که روسیه معمولاً سالانه معادل ۵۰۰ هزار تا ۷۵۰ هزار بشکه در روز مازاد گازوئیل صادر میکند.
شرایط عرضه حتی به جایی رسیده که روسیه در حال بررسی واردات سوخت موتور است و مذاکراتی نیز درباره استفاده از ظرفیت پالایشگاه وادینار هند مطرح شده است؛ اقدامی غیرمعمول برای کشوری که سالها یکی از صادرکنندگان بزرگ فرآوردههای نفتی جهان بوده است.
حملات پالایشگاهی به کاهش صادرات منجر شدهاند
اختلال در پالایشگاههای روسیه، عرضه داخلی سوخت را محدود کرده و این کشور را برای تأمین حجم مورد نیاز خود به دنبال منابعی فراتر از تأمینکنندگان سنتی مانند بلاروس و قزاقستان سوق داده است.
اثر این وضعیت در آمار صادرات نیز آشکار است.
بر اساس دادههای ایآیاس دریوری، بارگیری فرآوردههای نفتی روسیه در ژوئیه نسبت به ماه قبل ۶۷ درصد کاهش یافت.
گازوئیل بیشترین اُفت را ثبت کرد؛ روندی که با حملات به پالایشگاههایی که معمولاً تأمینکننده محمولههای صادراتی هستند، همزمان بوده است.
بازارهای اصلی گازوئیل روسیه شامل ترکیه، برزیل و کشورهای شمال و غرب آفریقا هستند. بنابراین ادامه کاهش صادرات روسیه میتواند رقابت برای تأمین محموله در حوزه مدیترانه و آتلانتیک را افزایش دهد؛ آن هم در شرایطی که صادرات فرآورده از منطقه خلیج فارس نیز محدود شده است.
فشار بر بازار نفتکشهای فرآوردهای
پیامد این تحولات برای بازار کشتیرانی چندان مثبت نیست.
کاهش عرضه فرآوردهها میتواند از حاشیه سود پالایشگاهها حمایت کند، اما از سوی دیگر، کاهش حجم تجارت فرآوردههای نفتی از دو منطقه مهم صادرکننده، تعداد محمولههای قابل حمل را کاهش میدهد.
برای نفتکشهای فرآوردهای، این مسئله میتواند به معنای کاهش تقاضای حمل و فشار بر نرخهای اجاره باشد.
دادههای تخلیه فرآوردههای نفتی نیز نشان میدهد واردات فرآورده به روسیه در ژوئن جهش کرد و در جولای نیز بالاتر از سطح سال گذشته باقی ماند.
این روند ابعاد مشکل عرضه داخلی روسیه را نشان میدهد؛ کشوری که در برخی فرآوردهها از یک صادرکننده خالص به واردکننده تبدیل شده است.
با این حال، انتظار میرود بخش قابلتوجهی از این واردات توسط ناوگان تحریمی یا ناوگان سایه انجام شود و بنابراین تأثیر چندانی بر بازار متعارف نفتکشهای فرآوردهای نداشته باشد.
آمریکا به تأمینکننده جایگزین تبدیل میشود
افزایش صادرات گازوئیل آمریکا مهمترین عامل جبرانکننده در بازار جهانی است.
تقاضای قدرتمند اروپا و آمریکای لاتین، موقعیت آمریکا را بهعنوان تأمینکننده جایگزین در شرایط کاهش عرضه جهانی تقویت کرده است.
اما این تغییر، رقابت بیشتری نیز برای محمولههای آمریکایی ایجاد میکند. خریداران سنتی گازوئیل آمریکا اکنون باید برای دریافت محموله با مشتریانی رقابت کنند که پیشتر به صادرات روسیه وابسته بودند.
حاشیه سود بالای پالایشگاهها انگیزه افزایش تولید را ایجاد کرده است، اما توان آمریکا برای افزایش چشمگیر تولید محدود است.
تعطیلی چند پالایشگاه طی دو سال گذشته ظرفیت در دسترس را کاهش داده و نرخ بهرهبرداری پالایشگاههای آمریکا اکنون در محدوده ۹۶ درصد قرار دارد.
روسیه بیشترین آسیب را متحمل شده است. حملات مکرر به پالایشگاهها باعث شد تولید پالایشگاهی این کشور در ژوئن به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و عرضه فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل، بهشدت محدود شود.
کمبود سوخت دیگر قابل چشمپوشی نیست
حملات اخیر زیرساختهای راهبردی صادرات روسیه را نیز هدف قرار دادهاند؛ از جمله بنادر توآپسه و اوست-لوگا در دریای سیاه و بالتیک و مراکز مهم پالایشی مانند پِرم، مسکو، سیزران و کیریشی که به شبکه صادرات گازوئیل متصل هستند.
شدت اختلال در ظرفیت پالایشی روسیه به حدی رسیده که محدودیت صادرات بنزین تا پایان سال ۲۰۲۶ و صادرات سوخت جت تا نوامبر تمدید شده است.
مهمتر از آن، مسکو اکنون صادرات گازوئیل را نیز تا پایان سال ۲۰۲۶ ممنوع کرده است؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی جدی درباره تأمین نیاز داخلی است.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر مشخص میشود که روسیه معمولاً سالانه معادل ۵۰۰ هزار تا ۷۵۰ هزار بشکه در روز مازاد گازوئیل صادر میکند.
شرایط عرضه حتی به جایی رسیده که روسیه در حال بررسی واردات سوخت موتور است و مذاکراتی نیز درباره استفاده از ظرفیت پالایشگاه وادینار هند مطرح شده است؛ اقدامی غیرمعمول برای کشوری که سالها یکی از صادرکنندگان بزرگ فرآوردههای نفتی جهان بوده است.
حملات پالایشگاهی به کاهش صادرات منجر شدهاند
اختلال در پالایشگاههای روسیه، عرضه داخلی سوخت را محدود کرده و این کشور را برای تأمین حجم مورد نیاز خود به دنبال منابعی فراتر از تأمینکنندگان سنتی مانند بلاروس و قزاقستان سوق داده است.
اثر این وضعیت در آمار صادرات نیز آشکار است.
بر اساس دادههای ایآیاس دریوری، بارگیری فرآوردههای نفتی روسیه در ژوئیه نسبت به ماه قبل ۶۷ درصد کاهش یافت.
گازوئیل بیشترین اُفت را ثبت کرد؛ روندی که با حملات به پالایشگاههایی که معمولاً تأمینکننده محمولههای صادراتی هستند، همزمان بوده است.
بازارهای اصلی گازوئیل روسیه شامل ترکیه، برزیل و کشورهای شمال و غرب آفریقا هستند. بنابراین ادامه کاهش صادرات روسیه میتواند رقابت برای تأمین محموله در حوزه مدیترانه و آتلانتیک را افزایش دهد؛ آن هم در شرایطی که صادرات فرآورده از منطقه خلیج فارس نیز محدود شده است.
فشار بر بازار نفتکشهای فرآوردهای
پیامد این تحولات برای بازار کشتیرانی چندان مثبت نیست.
کاهش عرضه فرآوردهها میتواند از حاشیه سود پالایشگاهها حمایت کند، اما از سوی دیگر، کاهش حجم تجارت فرآوردههای نفتی از دو منطقه مهم صادرکننده، تعداد محمولههای قابل حمل را کاهش میدهد.
برای نفتکشهای فرآوردهای، این مسئله میتواند به معنای کاهش تقاضای حمل و فشار بر نرخهای اجاره باشد.
دادههای تخلیه فرآوردههای نفتی نیز نشان میدهد واردات فرآورده به روسیه در ژوئن جهش کرد و در جولای نیز بالاتر از سطح سال گذشته باقی ماند.
این روند ابعاد مشکل عرضه داخلی روسیه را نشان میدهد؛ کشوری که در برخی فرآوردهها از یک صادرکننده خالص به واردکننده تبدیل شده است.
با این حال، انتظار میرود بخش قابلتوجهی از این واردات توسط ناوگان تحریمی یا ناوگان سایه انجام شود و بنابراین تأثیر چندانی بر بازار متعارف نفتکشهای فرآوردهای نداشته باشد.
آمریکا به تأمینکننده جایگزین تبدیل میشود
افزایش صادرات گازوئیل آمریکا مهمترین عامل جبرانکننده در بازار جهانی است.
تقاضای قدرتمند اروپا و آمریکای لاتین، موقعیت آمریکا را بهعنوان تأمینکننده جایگزین در شرایط کاهش عرضه جهانی تقویت کرده است.
اما این تغییر، رقابت بیشتری نیز برای محمولههای آمریکایی ایجاد میکند. خریداران سنتی گازوئیل آمریکا اکنون باید برای دریافت محموله با مشتریانی رقابت کنند که پیشتر به صادرات روسیه وابسته بودند.
حاشیه سود بالای پالایشگاهها انگیزه افزایش تولید را ایجاد کرده است، اما توان آمریکا برای افزایش چشمگیر تولید محدود است.
تعطیلی چند پالایشگاه طی دو سال گذشته ظرفیت در دسترس را کاهش داده و نرخ بهرهبرداری پالایشگاههای آمریکا اکنون در محدوده ۹۶ درصد قرار دارد.
