ربایش نفتکش در خلیج عدن؛ دزدی دریایی دوباره در حال بازگشت است
یک نفتکش حامل فرآوردههای نفتی در خلیج عدن توسط شش فرد مسلح ربوده و به سمت سواحل سومالی هدایت شد؛ حادثهای که تنها چند روز پس از ربایش یک کشتی باری دیگر در نزدیکی سومالی رخ داده و نگرانیها درباره بازگشت دزدی دریایی سازمانیافته به یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را افزایش داده است.
کد خبر: ۱۰۸۵۸۹
به گزارش گروه بینالملل مانا، نفتکش فرآوردههای نفتی Sibu 1 در روز پنجشنبه ۲۰ اوت ۲۰۲۶ هنگام عبور از خلیج عدن هدف حمله افراد مسلح قرار گرفت و پس از ورود مهاجمان به کشتی، کنترل آن را به دست گرفتند و مسیر نفتکش را به سمت سومالی تغییر دادند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اطلاعات دریایی انگلیس، این حادثه حدود ۱۳۶ مایل دریایی در شرق المکلا در یمن رخ داد. نفتکش در حال حرکت به سمت غرب در خلیج عدن بود که ابتدا از نزدیک شدن یک شناور غیرمجاز خبر داد و پیام اضطراری خود را از طریق کانال VHF 16 ارسال کرد.
در ادامه، UKMTO تأیید کرد که شش فرد مسلح وارد نفتکش شدهاند، کنترل کشتی را در دست گرفته و آن را به سمت سومالی هدایت کردهاند.
نفتکش Sibu 1
منابع امنیت دریایی، کشتی ربودهشده را Sibu 1 با ظرفیت حدود ۳۲ هزار DWT معرفی کردهاند. این کشتی پیشتر با نام Seamull فعالیت میکرد.
بر اساس گزارش Seatrade Maritime، این کشتی در پایگاه Equasis بهعنوان کشتی با پرچم جعلی اریتره ثبت شده است. همچنین دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) در دسامبر ۲۰۲۵ این کشتی را تحریم کرده بود.
دلیل تحریم، مشارکت کشتی در انتقال فرآوردههای نفتی ایران از جمله نفتا و گازوئیل و همچنین تردد به بنادر تحت کنترل حوثیها در یمن اعلام شده بود.
وضعیت خدمه
در نخستین گزارشهای UKMTO، وضعیت خدمه مشخص نبود. اما گزارشهای منتشرشده در هند در روز جمعه حاکی است که ۲۰ خدمه در نفتکش حضور داشتهاند که ۱۶ نفر از آنها هندی بودهاند.
بر اساس اعلام مقامهای هندی، در حال حاضر خدمه هندی هر دو کشتی ربودهشده در روزهای اخیر در سلامت هستند؛ با این حال جزئیات بیشتری درباره وضعیت سایر خدمه و محل دقیق نفتکش منتشر نشده است.
دومین ربایش در کمتر از یک هفته
اهمیت حادثه زمانی بیشتر میشود که بدانیم این نخستین ربایش کشتی در منطقه طی روزهای اخیر نیست.
در ۱۷ اوت، کشتی باری Lutuf با پرچم کامرون در نزدیکی ساحل منطقه پونتلند سومالی توسط هشت فرد مسلح ربوده شد. این کشتی ۱۰ خدمه داشت و پس از تصرف به سمت سواحل سومالی هدایت شد.
بنابراین در فاصله تنها چند روز، دو حادثه جدی در آبهای اطراف سومالی و خلیج عدن رخ داده است؛ مسئلهای که موجب شده برخی منابع از بازگشت مجدد دزدی دریایی سومالی سخن بگویند.
چرا دزدی دریایی دوباره اهمیت پیدا کرده است؟
دزدی دریایی سومالی در دهه گذشته تا حد زیادی تحت کنترل قرار گرفته بود. حضور نیروهای دریایی بینالمللی، گشتهای دریایی، استفاده گستردهتر از اقدامات حفاظتی روی کشتیها و هماهنگی میان شرکتهای کشتیرانی باعث شده بود شمار حملات بهشدت کاهش یابد.
اما افزایش بیثباتی در منطقه، جنگ در خاورمیانه و کاهش امنیت دریایی در اطراف دریای سرخ و خلیج عدن، شرایط جدیدی ایجاد کرده است.
اکنون کشتیها علاوه بر تهدید حملات موشکی و پهپادی، با ریسک دزدی دریایی و ربایش خدمه و کشتی نیز مواجه هستند.
فشار مضاعف بر مسیر دریای سرخ
خلیج عدن دروازه ورودی به دریای سرخ و یکی از مهمترین مسیرهای اتصال آسیا به کانال سوئز و اروپا است.
تشدید ناامنی در این منطقه میتواند شرکتهای کشتیرانی را بیش از پیش به سمت تغییر مسیر و دور زدن آفریقا سوق دهد؛ مسیری که زمان سفر و مصرف سوخت را افزایش میدهد و در نهایت میتواند به افزایش نرخ کرایه حمل و هزینه زنجیره تأمین منجر شود.
در همین شرایط، چین نیز حضور دریایی خود را در منطقه حفظ کرده است. گزارشهای امروز از اعزام چهلونهمین ناوگان اسکورت دریایی چین با حدود ۷۰۰ نفر نیرو به خلیج عدن خبر میدهند؛ اقدامی که اهمیت استمرار تهدیدهای امنیتی در این مسیر را نشان میدهد.
نگرانی اصلی صنعت کشتیرانی
برای صنعت کشتیرانی، مسئله مهم فقط ربوده شدن یک نفتکش نیست؛ بلکه احتمال تبدیل حملات پراکنده به یک روند پایدار است.
اگر گروههای دزدی دریایی بتوانند بار دیگر در سواحل سومالی پایگاه عملیاتی ایجاد کنند و کشتیهای تجاری را بهطور منظم هدف قرار دهند، شرکتهای کشتیرانی مجبور خواهند شد تدابیر امنیتی خود را افزایش دهند و هزینه بیشتری برای بیمه، حفاظت و تغییر مسیر پرداخت کنند.
این وضعیت در کنار بحران امنیتی دریای سرخ و ریسک تنگه هرمز، میتواند یکی از مهمترین محورهای افزایش ریسک ژئوپلیتیکی حملونقل دریایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ باشد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی اطلاعات دریایی انگلیس، این حادثه حدود ۱۳۶ مایل دریایی در شرق المکلا در یمن رخ داد. نفتکش در حال حرکت به سمت غرب در خلیج عدن بود که ابتدا از نزدیک شدن یک شناور غیرمجاز خبر داد و پیام اضطراری خود را از طریق کانال VHF 16 ارسال کرد.
در ادامه، UKMTO تأیید کرد که شش فرد مسلح وارد نفتکش شدهاند، کنترل کشتی را در دست گرفته و آن را به سمت سومالی هدایت کردهاند.
نفتکش Sibu 1
منابع امنیت دریایی، کشتی ربودهشده را Sibu 1 با ظرفیت حدود ۳۲ هزار DWT معرفی کردهاند. این کشتی پیشتر با نام Seamull فعالیت میکرد.
بر اساس گزارش Seatrade Maritime، این کشتی در پایگاه Equasis بهعنوان کشتی با پرچم جعلی اریتره ثبت شده است. همچنین دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) در دسامبر ۲۰۲۵ این کشتی را تحریم کرده بود.
دلیل تحریم، مشارکت کشتی در انتقال فرآوردههای نفتی ایران از جمله نفتا و گازوئیل و همچنین تردد به بنادر تحت کنترل حوثیها در یمن اعلام شده بود.
وضعیت خدمه
در نخستین گزارشهای UKMTO، وضعیت خدمه مشخص نبود. اما گزارشهای منتشرشده در هند در روز جمعه حاکی است که ۲۰ خدمه در نفتکش حضور داشتهاند که ۱۶ نفر از آنها هندی بودهاند.
بر اساس اعلام مقامهای هندی، در حال حاضر خدمه هندی هر دو کشتی ربودهشده در روزهای اخیر در سلامت هستند؛ با این حال جزئیات بیشتری درباره وضعیت سایر خدمه و محل دقیق نفتکش منتشر نشده است.
دومین ربایش در کمتر از یک هفته
اهمیت حادثه زمانی بیشتر میشود که بدانیم این نخستین ربایش کشتی در منطقه طی روزهای اخیر نیست.
در ۱۷ اوت، کشتی باری Lutuf با پرچم کامرون در نزدیکی ساحل منطقه پونتلند سومالی توسط هشت فرد مسلح ربوده شد. این کشتی ۱۰ خدمه داشت و پس از تصرف به سمت سواحل سومالی هدایت شد.
بنابراین در فاصله تنها چند روز، دو حادثه جدی در آبهای اطراف سومالی و خلیج عدن رخ داده است؛ مسئلهای که موجب شده برخی منابع از بازگشت مجدد دزدی دریایی سومالی سخن بگویند.
چرا دزدی دریایی دوباره اهمیت پیدا کرده است؟
دزدی دریایی سومالی در دهه گذشته تا حد زیادی تحت کنترل قرار گرفته بود. حضور نیروهای دریایی بینالمللی، گشتهای دریایی، استفاده گستردهتر از اقدامات حفاظتی روی کشتیها و هماهنگی میان شرکتهای کشتیرانی باعث شده بود شمار حملات بهشدت کاهش یابد.
اما افزایش بیثباتی در منطقه، جنگ در خاورمیانه و کاهش امنیت دریایی در اطراف دریای سرخ و خلیج عدن، شرایط جدیدی ایجاد کرده است.
اکنون کشتیها علاوه بر تهدید حملات موشکی و پهپادی، با ریسک دزدی دریایی و ربایش خدمه و کشتی نیز مواجه هستند.
فشار مضاعف بر مسیر دریای سرخ
خلیج عدن دروازه ورودی به دریای سرخ و یکی از مهمترین مسیرهای اتصال آسیا به کانال سوئز و اروپا است.
تشدید ناامنی در این منطقه میتواند شرکتهای کشتیرانی را بیش از پیش به سمت تغییر مسیر و دور زدن آفریقا سوق دهد؛ مسیری که زمان سفر و مصرف سوخت را افزایش میدهد و در نهایت میتواند به افزایش نرخ کرایه حمل و هزینه زنجیره تأمین منجر شود.
در همین شرایط، چین نیز حضور دریایی خود را در منطقه حفظ کرده است. گزارشهای امروز از اعزام چهلونهمین ناوگان اسکورت دریایی چین با حدود ۷۰۰ نفر نیرو به خلیج عدن خبر میدهند؛ اقدامی که اهمیت استمرار تهدیدهای امنیتی در این مسیر را نشان میدهد.
نگرانی اصلی صنعت کشتیرانی
برای صنعت کشتیرانی، مسئله مهم فقط ربوده شدن یک نفتکش نیست؛ بلکه احتمال تبدیل حملات پراکنده به یک روند پایدار است.
اگر گروههای دزدی دریایی بتوانند بار دیگر در سواحل سومالی پایگاه عملیاتی ایجاد کنند و کشتیهای تجاری را بهطور منظم هدف قرار دهند، شرکتهای کشتیرانی مجبور خواهند شد تدابیر امنیتی خود را افزایش دهند و هزینه بیشتری برای بیمه، حفاظت و تغییر مسیر پرداخت کنند.
این وضعیت در کنار بحران امنیتی دریای سرخ و ریسک تنگه هرمز، میتواند یکی از مهمترین محورهای افزایش ریسک ژئوپلیتیکی حملونقل دریایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ باشد.
جمعبندی
ربایش Sibu 1 را نمیتوان صرفاً یک حادثه منفرد تلقی کرد. وقوع آن تنها سه روز پس از ربایش Lutuf و در شرایطی که ناامنی در دریای سرخ و خلیج عدن همچنان ادامه دارد، زنگ هشدار جدیدی برای صنعت کشتیرانی به صدا درآورده است.
اگر حملات ادامه پیدا کند، خلیج عدن ممکن است بار دیگر از یک مسیر پرریسک به یک منطقه با ریسک بالای دزدی دریایی تبدیل شود؛ موضوعی که میتواند تصمیم خطوط کشتیرانی درباره استفاده از مسیر سوئز را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
منابع: Splash 24/7، Seatrade Maritime، UKMTO
ربایش Sibu 1 را نمیتوان صرفاً یک حادثه منفرد تلقی کرد. وقوع آن تنها سه روز پس از ربایش Lutuf و در شرایطی که ناامنی در دریای سرخ و خلیج عدن همچنان ادامه دارد، زنگ هشدار جدیدی برای صنعت کشتیرانی به صدا درآورده است.
اگر حملات ادامه پیدا کند، خلیج عدن ممکن است بار دیگر از یک مسیر پرریسک به یک منطقه با ریسک بالای دزدی دریایی تبدیل شود؛ موضوعی که میتواند تصمیم خطوط کشتیرانی درباره استفاده از مسیر سوئز را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
منابع: Splash 24/7، Seatrade Maritime، UKMTO
