روسیه به‌دنبال جذب هند و ویتنام به مسیر دریایی شمال

به گزارش گروه بین‌الملل مانا به نقل از منابع بین‌المللی، روسیه تلاش‌های خود برای تبدیل مسیر دریایی شمال به یک مسیر مهم تجارت میان آسیا و اروپا را تشدید کرده و مذاکراتی را با هند و ویتنام درباره همکاری‌های حمل‌ونقل دریایی آغاز کرده است.
بر اساس گزارش منتشرشده، شرکت دولتی روس‌اتم (Rosatom) که مسئول مدیریت زیرساخت‌های مسیر دریایی شمال و ناوگان یخ‌شکن‌های روسیه است، در حال بررسی مدل‌های همکاری با طرف هندی برای انتقال کالا از این مسیر است. مقام‌های روسی از امکان جابه‌جایی حدود ۵ میلیون تن کالا در دو جهت سخن گفته‌اند. 
مسیر دریایی شمال در امتداد سواحل قطبی روسیه قرار دارد و از دریای کارا، لاپتف، سیبری شرقی و چوکچی عبور می‌کند. طول این مسیر حدود ۵۶۰۰ کیلومتر است و روسیه آن را کوتاه‌ترین مسیر دریایی میان بخش غربی اوراسیا و منطقه آسیا-اقیانوسیه معرفی می‌کند.
چرا هند به مسیر قطب شمال علاقه‌مند شده است؟
یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش جذابیت NSR، اختلال در مسیرهای دریایی سنتی است. تشدید بحران در تنگه هرمز و نااطمینانی در مسیرهای دریای سرخ و کانال سوئز باعث شده کشورهای آسیایی به دنبال مسیرهای جایگزین برای کاهش ریسک زنجیره تأمین باشند.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، مسیر دریایی شمال می‌تواند فاصله میان هند و بازارهای اروپایی را نسبت به مسیر کانال سوئز حدود ۴۰ درصد کاهش دهد و زمان سفر را نیز تقریباً دو هفته کوتاه‌تر کند؛ هرچند این مزیت در عمل به شرایط یخ، نوع کشتی و هزینه خدمات یخ‌شکنی وابسته است.
هند همچنین قصد دارد نخستین سفر آزمایشی یک کشتی باری خود در مسیر دریایی شمال را در سال ۲۰۲۷ انجام دهد. این کشور در کنار این برنامه، در حال توسعه ظرفیت ساخت یخ‌شکن نیز است.
ویتنام نیز وارد مذاکرات شده است
روسیه همزمان در حال بررسی همکاری با ویتنام برای ایجاد یک مسیر کانتینری میان ویتنام و ولادی‌وستوک است. شرکت روسی FESCO و شرکت کشتیرانی دولتی ویتنام VIMC نیز در مطالعات امکان‌سنجی این همکاری مشارکت داشته‌اند.
چین رقیب و شریک روسیه
این تحولات در حالی رخ می‌دهد که چین نیز حضور خود در مسیر دریایی شمال را افزایش داده است. شرکت Sea Legend چین از سال جاری خدمات کانتینری فصلی از بنادر چین به اروپا از طریق قطب شمال را دنبال می‌کند و روسیه و چین هدف افزایش قابل‌توجه حمل‌ونقل دریایی در این مسیر تا سال ۲۰۳۰ را دنبال می‌کنند.
چالش بزرگ؛ هزینه و تحریم‌ها
با وجود جذابیت مسیر، NSR هنوز نمی‌تواند به‌سادگی جایگزین کانال سوئز شود. شرایط سخت آب‌وهوایی، نیاز به کشتی‌های مناسب قطب شمال، وابستگی به یخ‌شکن‌ها، زیرساخت محدود و هزینه‌های عملیاتی بالا از موانع اصلی توسعه آن هستند.
از سوی دیگر، عبور از آب‌های تحت کنترل روسیه برای برخی شرکت‌های بین‌المللی می‌تواند مشکلات مربوط به تحریم‌ها، بیمه و خدمات مالی ایجاد کند. یک مطالعه مؤسسه Clingendael نیز تأکید کرده که مسیر دریایی شمال دست‌کم در افق ۲۰۳۰ تا ۲۰۴۰ احتمالاً به‌طور کامل رقیب کانال سوئز نخواهد شد و هزینه، زیرساخت و نوسانات شرایط قطبی همچنان محدودیت‌های مهمی هستند.

اهمیت این موضوع فراتر از یک توافق حمل‌ونقلی است. اگر بحران هرمز و ناامنی در مسیرهای جنوبی ادامه پیدا کند، قطب شمال می‌تواند از یک پروژه استراتژیک روسیه به یکی از گزینه‌های واقعی تنوع‌بخشی زنجیره تأمین آسیا تبدیل شود. ورود همزمان هند، چین، کره‌جنوبی و ویتنام به این مسیر می‌تواند در بلندمدت آرایش کریدورهای تجاری میان آسیا و اروپا را تغییر دهد؛ هرچند فعلاً نباید NSR را جایگزین مستقیم سوئز دانست.