ریسک‌های ژئوپلیتیکی، معادلات قراردادهای کشتیرانی ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را تغییر داد
مانا: هم‌زمان با آغاز فصل مناقصه قراردادهای حملونقل دریایی برای سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ازدحام بنادر، تغییر شبکه خطوط کشتیرانی، نوسان هزینه‌ها و تفاوت در قابلیت اطمینان خدمات، صاحبان کالا را به بازنگری در راهبرد‌های خرید حمل واداشته است.
کد خبر: ۱۰۸۸۵۳
به گزارش گروه بین‌الملل مانا- مهسا رسولی، به نقل از دروری، در شرایط کنونی صرفاً دستیابی به نرخ رقابتی حمل نمی‌تواند تضمین‌کننده عملکرد مناسب زنجیره تأمین باشد و صاحبان کالا باید هنگام برگزاری مناقصه، پیامدهای احتمالی تغییر شرایط بازار پس از انعقاد قرارداد را نیز در نظر بگیرند.
بر اساس تحلیل دروری، شرکت‌های صاحب کالا می‌توانند فرآیند مناقصه سال ۲۰۲۶/۲۷ را بر سه محور اصلی ریسک، تاب‌آوری و آمادگی بنا کنند.
شناسایی ریسک‌های زنجیره تأمین
نخستین گام، شناسایی مهم‌ترین ریسک‌های اثرگذار بر هر زنجیره تأمین و مسیر تجاری است. این ریسک‌ها شامل هزینه‌های حمل، سوخت و هزینه‌های اضافی، دسترسی به ظرفیت، وابستگی به یک خط کشتیرانی، مسیر یا بندر خاص، قابلیت اطمینان برنامه‌های کشتیرانی، زمان حمل و عملکرد خطوط و همچنین اختلالات ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی، اعتصابات و ازدحام بنادر است.
بر اساس تحلیل دروری، شرکت‌های صاحب کالا می‌توانند فرآیند مناقصه سال ۲۰۲۶/۲۷ را بر سه محور اصلی ریسک، تاب‌آوری و آمادگی بنا کنند.
شناسایی ریسک‌های زنجیره تأمین
نخستین گام، شناسایی مهم‌ترین ریسک‌های اثرگذار بر هر زنجیره تأمین و مسیر تجاری است. این ریسک‌ها شامل هزینه‌های حمل، سوخت و هزینه‌های اضافی، دسترسی به ظرفیت، وابستگی به یک خط کشتیرانی، مسیر یا بندر خاص، قابلیت اطمینان برنامه‌های کشتیرانی، زمان حمل و عملکرد خطوط و همچنین اختلالات ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی، اعتصابات و ازدحام بنادر است.
دروری تأکید می‌کند میزان اهمیت هر یک از این ریسک‌ها برای صاحبان کالا و مسیرهای تجاری مختلف متفاوت است؛ بنابراین ارزیابی میزان مواجهه با ریسک باید از مرحله برنامه‌ریزی مناقصه آغاز شود و نه زمانی که اختلال در زنجیره تأمین رخ داده است.
ایجاد تاب‌آوری در قراردادهای حمل
پس از شناسایی ریسک‌ها، مرحله بعدی استفاده از سازوکار مناقصه برای کاهش میزان مواجهه با آنهاست.
بر این اساس، صاحبان کالا باید در انتخاب خطوط کشتیرانی صرفاً به تنوع اسمی شرکت‌ها اکتفا نکنند و بررسی کنند که آیا خطوط منتخب واقعاً خدمات، مسیرهای حمل و گزینه‌های بندری متفاوتی ارائه می‌کنند یا خیر.
همچنین برای محموله‌های حساس و دوره‌های اوج تقاضا، تعیین تعهدات روشن درباره ظرفیت و سهمیه تخصیص‌یافته اهمیت ویژه‌ای دارد.
دروری همچنین توصیه می‌کند مقایسه پیشنهادهای خطوط کشتیرانی تنها بر مبنای نرخ حمل انجام نشود و عواملی همچون قابلیت اطمینان، زمان حمل و توانمندی شبکه نیز در ارزیابی پیشنهادها لحاظ شود.
از سوی دیگر، قراردادها باید انعطاف لازم برای مدیریت تغییرات قابل‌توجه در نرخ‌ها، هزینه‌های اضافی، ظرفیت و سطح خدمات را داشته باشند.
آمادگی برای سناریوی جایگزین
دروری معتقد است اگرچه پیش‌بینی زمان و نحوه وقوع اختلال دشوار است، اما می‌توان واکنش به این اختلالات را از قبل طراحی کرد.
در فرآیند مناقصه باید سناریوهایی از جمله احتمال ازدحام یا از دسترس خارج شدن یک بندر مهم، تغییر شبکه یک خط کشتیرانی، جهش قابل‌توجه نرخ حمل، محدود شدن ظرفیت یا اعمال هزینه‌های اضافی جدید بررسی شود.
بر همین اساس، صاحبان کالا باید گزینه‌های جایگزین و سازوکارهای تجاری فعال‌سازی این گزینه‌ها را پیش از وقوع اختلال مشخص و در قراردادها تعریف کنند.
پنج اقدام کلیدی برای مناقصه ۲۰۲۶/۲۷
از دیدگاه دروری، صاحبان کالا برای فصل مناقصه پیش‌رو باید پنج اقدام اصلی را در دستور کار قرار دهند: میزان مواجهه با ریسک را در هر مسیر تجاری و جریان حمل مشخص کنند، سناریوهای مختلف بازار را مورد آزمایش قرار دهند، وابستگی خود را میان خطوط کشتیرانی، خدمات، مسیرها و بنادر مختلف به‌صورت هدفمند توزیع کنند، انعطاف‌پذیری لازم را برای نرخ‌ها، ظرفیت و هزینه‌های اضافی در قراردادها ایجاد کنند و در نهایت پیش از انعقاد قرارداد، برنامه جایگزین خود را همراه با شرایط فعال شدن آن مشخص کنند.
بر اساس این تحلیل، فصل مناقصه حمل دریایی ۲۰۲۶/۲۷ صرفاً فرصتی برای دستیابی به پایین‌ترین نرخ حمل نیست، بلکه می‌تواند به ابزاری برای کاهش ریسک و افزایش تاب‌آوری شبکه حملونقل دریایی در برابر اختلالات آینده تبدیل شود.
دروری تأکید دارد که صاحبان کالا نمی‌توانند همه تغییرات بازار یا اختلالات احتمالی را پیش‌بینی کنند، اما می‌توانند راهبردی برای خرید حمل طراحی کنند که در برابر تغییرات، رقابتی، تاب‌آور و آماده انطباق باشد.
ایجاد تاب‌آوری در قراردادهای حمل
پس از شناسایی ریسک‌ها، مرحله بعدی استفاده از سازوکار مناقصه برای کاهش میزان مواجهه با آنهاست.
بر این اساس، صاحبان کالا باید در انتخاب خطوط کشتیرانی صرفاً به تنوع اسمی شرکت‌ها اکتفا نکنند و بررسی کنند که آیا خطوط منتخب واقعاً خدمات، مسیرهای حمل و گزینه‌های بندری متفاوتی ارائه می‌کنند یا خیر.
همچنین برای محموله‌های حساس و دوره‌های اوج تقاضا، تعیین تعهدات روشن درباره ظرفیت و سهمیه تخصیص‌یافته اهمیت ویژه‌ای دارد.
دروری همچنین توصیه می‌کند مقایسه پیشنهادهای خطوط کشتیرانی تنها بر مبنای نرخ حمل انجام نشود و عواملی همچون قابلیت اطمینان، زمان حمل و توانمندی شبکه نیز در ارزیابی پیشنهادها لحاظ شود.
از سوی دیگر، قراردادها باید انعطاف لازم برای مدیریت تغییرات قابل‌توجه در نرخ‌ها، هزینه‌های اضافی، ظرفیت و سطح خدمات را داشته باشند.
آمادگی برای سناریوی جایگزین
دروری معتقد است اگرچه پیش‌بینی زمان و نحوه وقوع اختلال دشوار است، اما می‌توان واکنش به این اختلالات را از قبل طراحی کرد.
در فرآیند مناقصه باید سناریوهایی از جمله احتمال ازدحام یا از دسترس خارج شدن یک بندر مهم، تغییر شبکه یک خط کشتیرانی، جهش قابل‌توجه نرخ حمل، محدود شدن ظرفیت یا اعمال هزینه‌های اضافی جدید بررسی شود.
بر همین اساس، صاحبان کالا باید گزینه‌های جایگزین و سازوکارهای تجاری فعال‌سازی این گزینه‌ها را پیش از وقوع اختلال مشخص و در قراردادها تعریف کنند.
پنج اقدام کلیدی برای مناقصه ۲۰۲۶/۲۷
از دیدگاه دروری، صاحبان کالا برای فصل مناقصه پیش‌رو باید پنج اقدام اصلی را در دستور کار قرار دهند: میزان مواجهه با ریسک را در هر مسیر تجاری و جریان حمل مشخص کنند، سناریوهای مختلف بازار را مورد آزمایش قرار دهند، وابستگی خود را میان خطوط کشتیرانی، خدمات، مسیرها و بنادر مختلف به‌صورت هدفمند توزیع کنند، انعطاف‌پذیری لازم را برای نرخ‌ها، ظرفیت و هزینه‌های اضافی در قراردادها ایجاد کنند و در نهایت پیش از انعقاد قرارداد، برنامه جایگزین خود را همراه با شرایط فعال شدن آن مشخص کنند.
بر اساس این تحلیل، فصل مناقصه حمل دریایی ۲۰۲۶/۲۷ صرفاً فرصتی برای دستیابی به پایین‌ترین نرخ حمل نیست، بلکه می‌تواند به ابزاری برای کاهش ریسک و افزایش تاب‌آوری شبکه حملونقل دریایی در برابر اختلالات آینده تبدیل شود.
دروری تأکید دارد که صاحبان کالا نمی‌توانند همه تغییرات بازار یا اختلالات احتمالی را پیش‌بینی کنند، اما می‌توانند راهبردی برای خرید حمل طراحی کنند که در برابر تغییرات، رقابتی، تاب‌آور و آماده انطباق باشد.
