روز جهانی دریانوردی؛ سیاست‌های دریایی باید به عمل تبدیل شوند

به گزارش گروه بین‌الملل مانا به نقل از سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، جامعه جهانی دریانوردی امروز، پنجشنبه ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، روز جهانی دریانوردی را در شرایطی گرامی می‌دارد که صنعت کشتیرانی با مجموعه‌ای از چالش‌های امنیتی، ژئوپلیتیکی، زیست‌محیطی و فناوری روبه‌رو است.
موضوع روز جهانی دریانوردی امسال و سال ۲۰۲۷، «از سیاست تا عمل؛ توانمندسازی تعالی دریایی» (From Policy to Practice: Powering Maritime Excellence) است. این نخستین بار است که شعار روز جهانی دریانوردی برای یک دوره دو ساله انتخاب شده و هدف آن تأکید بر اجرای عملی تصمیمات و مقررات بین‌المللی دریایی است.
IMO اعلام کرده است که وجود مقررات بین‌المللی به‌تنهایی برای ایجاد یک صنعت کشتیرانی ایمن، مقاوم و پاک کافی نیست و این مقررات زمانی اثر واقعی خواهند داشت که در سطح ملی و عملیاتی به قانون، نظارت و اقدامات روزمره تبدیل شوند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل IMO، در پیام خود به مناسبت روز جهانی دریانوردی تأکید کرده است که اجرای مقررات باید در جایی که بیشترین اهمیت را دارد، یعنی برای افرادی که در دریا کار می‌کنند، تفاوت ایجاد کند و دریانوردان باید در اولویت قرار داشته باشند.
بر اساس اعلام IMO، یکی از محورهای اصلی شعار امسال، کاهش فاصله میان تصویب مقررات و اجرای آنها است. این سازمان اعلام کرده است که برخی کشورها همچنان در تبدیل مقررات IMO به قوانین ملی، ایجاد ظرفیت فنی و زیرساختی و تقویت نظارت بر کشتی‌ها با چالش مواجه هستند.
در همین راستا، نخستین چرخه ممیزی تحت طرح ممیزی کشورهای عضو IMO (IMSAS) در سال ۲۰۲۶ تکمیل شده است. از زمان اجباری شدن این طرح در سال جاری، ۱۶۸ کشور عضو، معادل ۹۴ درصد اعضای IMO، مورد ممیزی قرار گرفته‌اند. نتایج این ممیزی‌ها نشان داده است که در شماری از کشورها همچنان شکاف‌هایی میان مقررات بین‌المللی و قوانین ملی و همچنین در زمینه اجرای مؤثر مقررات وجود دارد.
IMO قصد دارد بر اساس نتایج این ممیزی‌ها، کمک‌های فنی و آموزشی خود را به کشورهایی که بیشترین نیاز را دارند، به‌ویژه کشورهای کمترتوسعه‌یافته و کشورهای جزیره‌ای کوچک در حال توسعه، هدفمندتر کند.
از دیگر محورهای مورد تأکید در برنامه امسال می‌توان به ایمنی و فناوری‌های نوین، کربن‌زدایی کشتیرانی، مقابله با ثبت جعلی کشتی‌ها و تقلب دریایی، دیجیتالی‌شدن، افزایش تاب‌آوری، امنیت سایبری و دریایی و حفاظت از محیط‌زیست دریایی اشاره کرد.
در حوزه فناوری، IMO تأکید دارد که مقررات ایمنی باید همگام با ورود فناوری‌های جدید، سوخت‌های نوین، اتوماسیون و دیجیتالی‌شدن صنعت کشتیرانی به‌روزرسانی و در عمل اجرا شوند. آموزش و ارتقای توانمندی نیروی انسانی نیز بخش مهمی از این فرآیند خواهد بود.
کربن‌زدایی نیز از دیگر حوزه‌هایی است که اجرای عملی مقررات در آن اهمیت ویژه‌ای دارد. IMO بر ضرورت آماده‌سازی دولت‌ها، بنادر، شرکت‌های کشتیرانی و دریانوردان برای اجرای الزامات مرتبط با کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تأکید کرده است.
همچنین با توجه به افزایش تهدیدهای امنیتی علیه کشتی‌های تجاری در مناطق مختلف جهان، IMO در روز جهانی دریانوردی امسال بر اهمیت حفظ چارچوب بین‌المللی برای کشتیرانی ایمن، امن و مقاوم تأکید کرده است. این سازمان اعلام کرده که حملات به کشتی‌های تجاری در مناطقی از جمله تنگه هرمز، دریای سیاه و دریای آزوف موجب کشته‌شدن دریانوردان و اختلال در تجارت جهانی و زنجیره‌های تأمین شده است.
در چارچوب برنامه‌های روز جهانی دریانوردی، ساختمان مرکزی IMO در لندن نیز در شامگاه ۲۴ سپتامبر به رنگ آبی درمی‌آید؛ اقدامی نمادین برای نشان دادن تعهد جهانی به تبدیل سیاست‌ها و مقررات دریایی به اقدامات عملی.
بر این اساس، پیام اصلی روز جهانی دریانوردی ۲۰۲۶ این است که مقررات زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهند که از روی کاغذ به عرشه کشتی، بندر، نهادهای نظارتی و عملیات روزمره صنعت دریایی منتقل شوند.